Resistencias στο Radiobubble: Βολιβία

http://liveradio.radiobubble.gr/2011/11/resistencias.html

 












Ποια τα χαρακτηριστικά των κινημάτων που οδήγησαν τον Μοράλες στην εξουσία; 

Πόσο βαθιά έχουν προχωρήσει οι μεταρρυθμίσεις μέχρι τώρα και ποιες οι αντιφάσεις που αντιμετωπίζει στην εφαρμογή τους το καθεστώς (πχ ο αυτοκινητόδρομος TIPNIS, σχέσεις με Βραζιλία);

Ποια η αντίδραση της δεξιάς και ποιες συμμαχίες διαμορφώνονται;

Ποιες είναι σήμερα οι δυνατότητες σοσιαλιστικής προοπτικής ενός τέτοιου πολιτικού εγχειρήματος;

DOWNLOAD

Αυτή τη Παρασκευή στις 7-8μμ στo Radiobubble εκπομπή για Βολιβία από την ομάδα Resistencias

Αυτή τη Παρασκευή στις 7-8μμ στo Radiobubble η ομάδα Resistencias κάνει μια αναδρομή στην Βολιβία και τα 5 χρόνια που ο Έβο Μοράλες βρίσκεται στην  εξουσία.

Ποιά τα χαρακτηριστικά των κινημάτων που τον έφεραν στην εξουσία και τι ιδιαιτερότητες υπάρχουν στην κοινωνική διαστρωμάτωση;

Ποιά είναι τα σημαντικότερα βήματα που έχουν γίνει μέχρι τώρα και ποιές αντιφάσεις

αντιμετωπίζει το καθεστώς;Υπάρχουν αντικειμενικά όρια ως προς τον επιθυμητό σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της κοινωνίας?

Ποιοί τον στηρίζουν ακόμα σθεναρά μετά απο 6 χρόνια και ποιοί στρέφονται εναντίον του;

Resistencias 01 στο Radiobubble

Η ομαδα του περιοδικου Resistencias εγκαινιαζει μια σειρα εκπομπων πατωντας στα βηματα του περιοδικου που εκλεισε προσφατα τον κυκλο του επειτα απο 6 χρονια κυκλοφοριας στον χωρο της αντιπληροφορησης.

Σημερα παρεα με τον Κωστα Αθανασιου με αφορμη δυο αρθρα του, μιλαμε για την Αργεντινη και την Βολιβια κανοντας στο μυαλο μας παραλληλισμους με την ελληνικη περιπτωση (χρεος/καταστολη/ιδιωτικοποιησεις)...

Αναφερομαστε επισης στην διεθνης εκθεση βιβλιου της Θεσ/νικης και στους ενδιαφεροντες συγγραφεις απο την Μεση Ανατολη που μιλησαν για την νεα κατασταση στην περιοχη.


Ακούστε τη στο Radiobubble



http://legacy.radiobubble.gr/el/audio/8917/resistencias-01

Διαβάστε ακόμα:

σχετικό άρθρο του Κώστα Αθανασίου στην Εποχή


8η ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΚΘΕΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 

ΒΟΛΙΒΙΑ: «Αυτό που δεν κατάφερε η δεξιά το έκανε ο Έβο»

Συνέντευξη με τον Όσκαρ Ολιβέρα, ένα από τα σημαντικότερα στελέχη των βολιβιανών κινημάτων.

(18.10.08 - http://www.lahaine.org/index.php?p=33573)

Ο Ολιβέρα στήριξε την υποψηφιότητα του Έβο Μοράλες όμως πιστεύει πως τα κοινωνικά κινήματα βρίσκονται σε μια από τις δυσκολότερες καταστάσεις που έχουν ποτέ αντιμετωπίσει «ακριβώς επειδή η κυβέρνηση αποκλείει, αγνοεί έως και περιφρονεί εκείνους που θέλουν να έχουν τη δική τους φωνή». Στη συνέντευξη που ακολουθεί μιλάει για την πόλωση που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση με τη δεξιά και τα εμβρυακά σημάδια που αρχίζουν να εμφανίζονται στην κοινωνία.

Μια επιφανειακή ματιά στη Βολιβία θα μπορούσε να οδηγήσει στη σκέψη πως τα κοινωνικά κινήματα, με την άνοδο του κοκαλέρο Έβο Μοράλες στην κυβέρνηση, βρίσκονται σε μια από τις καλύτερες στιγμές τους. Οι εικόνες δείχνουν μια κυβέρνηση η οποία εκφράζοντας τα λαϊκά στρώματα έρχεται αντιμέτωπη με τη δεξιά. Όμως υπάρχουν άλλες φωνές και διαφορετικές ματιές όσον αφορά την κατάσταση οι οποίες κάνουν πιο σύνθετη και με περισσότερες αποχρώσεις αυτήν την πόλωση.

«Εδώ και 30 χρόνια συμμετέχω στους αγώνες ως συνδικαλιστής του εργατικού κινήματος, ως εργάτης στον τομέα του φυσικού αερίου, ως εκπρόσωπος σημαντικών κοινωνικών κινημάτων όμως, ειλικρινά, ποτέ δεν έχω βρεθεί σε μια κατάσταση τόσο δύσκολη όπως αυτήν που αντιμετωπίζουμε σήμερα κινήματα που μια ζωή ολόκληρη αγωνιζόμαστε, κι αυτό εξ΄ αιτίας της σύγχυσης που επικρατεί και λόγω του ότι νοιώθουμε αποκλεισμένοι, αγνοημένοι, ξεχασμένοι μέχρι και περιφρονημένοι».

Ο Όσκαρ Ολιβέρα είναι ηγετικό στέλεχος της Ομοσπονδίας Εργοστασιακών Εργατών της Κοτσαμπάμπα και υπήρξε εκπρόσωπος του Συντονιστικού για την Υπεράσπιση του Νερού και της Ζωής που οργάνωσε τον Πόλεμο του Νερού το 2002, μια λαϊκή εξέγερση που κατάφερε να σημαδέψει την ιστορία του νεοφιλελευθερισμού στη Βολιβία και να αναστρέψει την ιδιωτικοποίηση του νερού η οποία περιελάμβανε – αν και μοιάζει με ανέκδοτο – την ιδιωτικοποίηση και των νερών της βροχής.

Οι αγώνες εκείνοι, ανάμεσα σε πολλούς άλλους, άνοιξαν τον δρόμο για την υποψηφιότητα του Έβο Μοράλες ο οποίος ανέλαβε την προεδρία της χώρας τον Ιανουάριο του 2006. Και την οποία ο Ολιβέρα στήριξε χωρίς να μπορεί να φανταστεί πως, λίγο καιρό αργότερα, θα ερχόταν αντιμέτωπος με μια κατάσταση τόσο κρίσιμη στην οποία, αισθάνεται επιπλέον πως τα κοινωνικά κινήματα βρίσκονται σε μια φάση αδυναμίας από τις σοβαρότερες που έχει δει.

Πως κρίνεις την κατάσταση στη Βολιβία;

Κατ΄ αρχήν, αρκετά εμβληματικά τμήματα των κοινωνικών αγώνων οδηγήθηκαν στην κυβέρνηση είτε ως δημόσιοι λειτουργοί είτε ως ανεπιφύλακτοι υποστηρικτές του κρατικού μηχανισμού. Το MAS (Κίνημα προς τον Σοσιαλισμό) συσπειρώνει μια σειρά κόσμου διαφορετικών απόψεων, από νεοφιλελεύθερους μέχρι τροτσκιστές. Και γι΄ αυτό ακολουθεί μια τακτική ζικ-ζακ. Εμείς συνεχίζουμε να υπερασπιζόμαστε την αυτόνομη φωνή των εργαζομένων, του απλού κόσμου. Όμως η δυσκολία βρίσκεται ακριβώς στο γεγονός πως τα κοινωνικά κινήματα έχουν χάσει σε μεγάλο βαθμό τη δική τους φωνή και δράση απέναντι στον κρατικό μηχανισμό.

Η δημόσια εικόνα που προβάλλεται είναι αυτή της κυβέρνησης που έρχεται αντιμέτωπη με τμήματα της δεξιάς που φαίνεται να αποτελούν απειλή.

Νομίζω πως κατά βάθος η σύγκρουση που αναπτύσσεται είναι για το ποιος έχει τον έλεγχο του κράτους, από την ολιγαρχία μέχρι το MAS το οποίο, κυρίως, εγώ θα έλεγα αποκλειστικά, ενδιαφέρεται να εξασφαλίσει την επανεκλογή του Έβο Μοράλες. Η βάση μιας ισχυρής εξουσίας νομίζω πως βρίσκεται στο ζήτημα της γης κι αυτό κατά τη γνώμη μου δεν είναι ζήτημα που επιλύεται με ένα δημοψήφισμα. Αυτό, αργά ή γρήγορα, θα αποτελέσει σκηνικό σύγκρουσης. Σήμερα όμως αυτό που βλέπουμε είναι μια ατζέντα, αποτέλεσμα συμφωνίας ανάμεσα στην κυβέρνηση και την αντιπολίτευση, η οποία βρίσκεται έξω από το όριο των ζητημάτων που ο κόσμος πίστευε πως έπρεπε να τεθούν προς διαπραγμάτευση.

Ποια είναι η ατζέντα που συμφωνήθηκε ανάμεσα σε κυβέρνηση και αντιπολίτευση;

Μέρος της ατζέντας είναι ο Άμεσος Φόρος Υδρογονανθράκων (IDH) ο οποίος αφορά τα έσοδα από την παραγωγή υδρογονανθράκων που προέκυψαν από τα συμβόλαια που ο Έβο Μοράλες ξεκίνησε να υπογράφει με τις πολυεθνικές εταιρίες από τον Μάιο του 2006, και που σε καμία περίπτωση δεν αποτελούν εθνικοποίηση, απλώς τους αφαιρούν ένα μέρος των εσόδων προς όφελος του κράτους. Το επίμαχο ζήτημα είναι ποιος και με ποιο τρόπο καθορίζει τον προορισμό αυτών των εσόδων. Διαπραγματεύονται πόρους ως λάφυρα και όχι με την οπτική μιας πραγματικής εθνικοποίησης.

Πως την αντιλαμβάνεστε;

Από την πλευρά των κοινωνικών κινημάτων έχουμε την άποψη πως οι φόροι των υδρογονανθράκων έπρεπε να κατευθύνονται προς την «ανασύσταση» μιας δημόσιας επιχείρησης με ισχυρό κοινωνικό έλεγχο και όχι σε μια κρατική επιχείρηση όπως η σημερινή, η οποία έχει καταληφθεί από ένα πολιτικό κόμμα και της οποίας η διαχείριση αποτελεί άβατο για τον λαό. Πιστεύουμε πως πρέπει, κατ΄ αρχήν, να τεθεί σε διαφορετική οικονομική βάση ένα εθνικό σχέδιο ανάπτυξης με άλλη οπτική. Όχι μια οπτική καπιταλιστική αλλά μια οπτική που να στρέφεται στις κοινότητες που παράγουν, στα συνδικάτα, ικανή να ενισχύσει τη μικρή αγροτική οικονομία και να εγγυηθεί σε βάθος χρόνου την ευημερία του λαού.

Tι γίνεται με την οπτική αυτή;

Αυτό που έκανε η κυβέρνηση είναι να καθιερώσει μια σειρά από επιδόματα (όπως το επίδομα στους συνταξιούχους γνωστό ως Renta Dignidad- Επίδομα Αξιοπρέπεια) που επί της ουσίας δείχνουν πως τα έσοδα από τους υδρογονάνθρακες καταναλώνονται χωρίς μια οπτική που βλέπει στο αύριο αλλά εντάσσονται στους μηχανισμούς της εκλογικής καμπάνιας. Επιπλέον, δεν υπάρχει κοινωνικός έλεγχος στο ότι γίνεται, κανένας δεν γνωρίζει ποια είναι τα έσοδα ούτε οι προοπτικές. Βρισκόμαστε λοιπόν απέναντι σε μια διαμάχη γι΄ αυτά τα έσοδα, όπου, από τη μια πλευρά η δεξιά θέλει να τα διαχειριστεί με τον γνωστό κυνικό και διεφθαρμένο τρόπο ενώ από την άλλη η κυβέρνηση τα χρησιμοποιεί για να ισχυροποιήσει τη θέση της σε εκλογικές καμπάνιες.

Σύνταγμα = επανεκλογή;

Για τον Ολιβέρα υπάρχει ακόμα ένα ζήτημα διαπραγμάτευσης ανάμεσα στην κυβέρνηση και τη δεξιά: «Η κυβέρνηση προτείνει στην ολιγαρχία τη συμβατότητα του νέου συντάγματος με τις αυτονομιστικές της απαιτήσεις γεγονός που, κατά τη γνώμη μας, ανοίγει τις πόρτες στη δεξιά να περάσει τις μεταρρυθμίσεις που εξυπηρετούν τα συμφέροντά της, ενώ την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση αρνείται να ανοίξει το σύνταγμά της στην αριστερά για να διευκρινίσει και να συζητήσει ουσιαστικά ζητήματα όπως η οικοδόμηση μιας θεσμικότητας που να επιτρέπει στο λαό να ελέγχει, να συμμετέχει και να λαμβάνει αποφάσεις όσον αφορά τα δημόσια πράγματα».

Μα η κυβέρνηση επιμένει πως ακριβώς αυτό το στοιχείο της μεγαλύτερης συμμετοχής είναι που κατοχυρώνεται στο νέο Σύνταγμα.

Όχι, αυτό είναι εντελώς παραπλανητικό. Αρκετός κόσμος δεν μιλάει γιατί φοβάται τις προσβολές και τις επιθέσεις που εξαπολύει η κυβέρνηση σε κάθε κριτική φωνή που ακούγεται, τους μειωτικούς χαρακτηρισμούς, αλλά σε κάθε περίπτωση πιστεύω – αν και μου στοιχίζει πολύ αυτό που λέω – πως αυτό το Σύνταγμα αποσκοπεί απλά και μόνο στην επανεκλογή του Έβο Μοράλες για να συνεχίζει να κυβερνά χωρίς να αλλάζει απολύτως τίποτα, χωρίς μια πραγματική αλλαγή στη ζωή του κόσμου.

Καμία αλλαγή;

Νομίζω πως εφαρμόζουν μια ρεφορμιστική γραμμή, αυτό δεν θα ήταν κακό όμως, προς τι τόσο μεγάλα λόγια για καπιταλισμό και ιμπεριαλισμό όταν, στην πράξη, το σχέδιο της κυβέρνησης εκφράζει καπιταλιστικές πολιτικές και παραχωρεί τους φυσικούς μας πόρους στις πετρελαϊκές και εξορυκτικές πολυεθνικές; Εξακολουθούν να παραχωρούν σε εταιρίες μεγάλα ορυχεία προς εκμετάλλευση παρόλο που συνεχίζουν να εκτοπίζουν κοινότητες και να μολύνουν τα νερά μας.

Διαπιστώνουμε λοιπόν πως, με έναν πολύ συγκαλυμμένο τρόπο, αυτό που δεν κατάφεραν οι κυβερνήσεις της δεξιάς, το κάνει ο Έβο Μοράλες, όπως το κάνουν επίσης κυβερνήσεις της Αμερικής μας που χαρακτηρίζονται ως αριστερές. Η Βραζιλία, για παράδειγμα, με τις μεγάλες υδροηλεκτρικές της εγκαταστάσεις στην βορειοδυτική Βολιβία που θα επηρεάσουν σημαντικά την καθημερινή ζωή πολλών κοινοτήτων ενώ θα προκαλέσουν μια τεράστια περιβαλλοντική αλλαγή. Εγώ πιστεύω πως ο ιμπεριαλισμός είναι πολύ ευχαριστημένος με τα όσα κάνουν αυτές οι κυβερνήσεις, είναι αυτό που δεν θα είχαν καταφέρει να κάνουν δεξιές κυβερνήσεις λόγω της ισχυρής κοινωνικής αντίστασης. Ταυτόχρονα, η πόλωση που δημιουργείται δεν αφήνει έδαφος για να σκεφτούμε και να συζητήσουμε σοβαρά με την κυβέρνηση, πρόσωπο με πρόσωπο, για τα ζητήματα αυτά. Βρισκόμαστε διαρκώς σε μια κατάσταση όπου πρέπει να ταχθούμε με μια πλευρά και να κρατήσουμε το στόμα κλειστό.

Και αν κάποιος αποδεχτεί τη λογική της πόλωσης απλώς πρέπει να πει: καλύτερα η κυβέρνηση παρά η δεξιά.

Ακριβώς, εάν όμως ρωτήσεις τον κόσμο στις λαϊκές γειτονιές, τους εργάτες, τη μεσαία τάξη, τους ανέργους, πολλοί θα σου πουν πως από τότε που ανέλαβε αυτή η κυβέρνηση τίποτα δεν άλλαξε, ή ακόμα πως η κατάσταση είναι χειρότερη. Λένε πως η κυβέρνηση ασχολείται μόνο με ένα μέρος του πληθυσμού, τους ιθαγενείς αδελφούς μας, που για αιώνες ολόκληρους ήταν αποκλεισμένοι. Αυτό θα ήταν πολύ δίκαιο, όμως ο λαός έχει και άλλα τμήματα.

Δεν υπάρχει αμφιβολία πως ασκείται μια παραδοσιακή πολιτική, στήνεται ένα σκηνικό υποτιθέμενου διαλόγου στο οποίο συμμετέχουν μόνον ειδικοί και τοπικοί πολιτικοί παράγοντες που, στο δικό μας όνομα, διαπραγματεύονται τις πολιτικές που συμφέρουν τους ίδιους χωρίς να επιλύουν τα προβλήματα του κόσμου. Αυτό δημιουργεί ένα κλίμα θλίψης και απογοήτευσης απέναντι σε μια κυβέρνηση εντελώς κουφή που αποδέχεται μόνο κινήματα υποταγμένα. Και εκείνους που δεν είναι διατεθειμένοι να υποταχθούν μας κατηγορεί ως φιλοϊμπεριαλιστές, πουλημένους ή δεξιούς. Το ν΄ ακούς αυτούς τους χαρακτηρισμούς από το στόμα ενός αδελφού, από μια κυβέρνηση που εμείς βγάλαμε, είναι πολύ επώδυνο.

Οι αγνοημένοι

Ο Ολιβέρα θυμάται πως ο ίδιος, ο Φελίπε Κίσπε - ιθαγενής Αϋμάρα και οι κοκαλέρος Έβο Μοράλες και Διονύσιο Νούνιες είχαν χαρακτηριστεί από τα μέσα ενημέρωσης, τη δεξιά και τους παραδοσιακούς πολιτικούς ως οι τέσσερις καβαλάρηδες της Αποκάλυψης. «Όταν μας αποκαλούσαν έτσι νοιώθαμε καλά γιατί ξέραμε πως μας φοβόντουσαν. Όταν όμως μια κυβέρνηση όπως αυτή που έχουμε σήμερα μιλάει με αυτόν τον τρόπο, είναι πολύ βαρύ. Αυτός που σε προσβάλει είναι ένας αδελφός».

Γι’ αυτό καταλήγει: «Εδώ και 30 χρόνια συμμετέχω στους αγώνες ως συνδικαλιστής του εργατικού κινήματος, ως εργάτης στον τομέα του φυσικού αερίου, ως εκπρόσωπος σημαντικών κοινωνικών κινημάτων όμως, ειλικρινά, ποτέ δεν έχω βρεθεί σε μια κατάσταση τόσο δύσκολη όπως αυτήν που αντιμετωπίζουμε σήμερα κινήματα που μια ζωή ολόκληρη αγωνιζόμαστε, κι αυτό εξ αιτίας της σύγχυσης που επικρατεί και λόγω του ότι νοιώθουμε αποκλεισμένοι, αγνοημένοι, ξεχασμένοι μέχρι και περιφρονημένοι».

Μια στάση που φαίνεται να τον απογοητεύει ιδιαίτερα είναι αυτή του αντιπροέδρου Άλβαρο Γκαρσία Λινέρα: «στην Κοτσαμπάμπα βγήκαμε στους δρόμους να διαμαρτυρηθούμε για απολύσεις. Προχωρήσαμε σε συγκεκριμένες ενέργειες, απεργίες, κινητοποιήσεις κ.λπ. ενάντια στις εταιρίες που απέλυσαν εργαζόμενους και οι οποίες είναι εταιρίες που έχουν εμπορικές σχέσεις με το κράτος. Ο κύριος αυτός (Γκαρσία Λινέρα) δήλωσε πως μας χρηματοδοτεί η δεξιά! Λες και δεν μας ήξερε, λες και δεν ήξερε πόσο δίκαια ήταν τα αιτήματά μας. Είναι ο ίδιος που όταν βγήκε από τη φυλακή, βρήκε καταφύγιο εδώ, μαζί μας, όπως και ο Έβο Μοράλες, ανάμεσα στους εργάτες. Τον αγκαλιάσαμε με γενναιοδωρία και είχε την ευκαιρία να έρθει σε επαφή και να γνωρίσει μεγάλη γκάμα εμπειριών και απόψεων. Μπόρεσε να αποκτήσει μια πιο ευρεία οπτική για τη χώρα. Αναμίχθηκε στον Πόλεμο του Νερού και εμείς οι εργάτες πιστεύαμε πως ήταν μέλος της δικής μας οικογένειας. Ίσως η αντίδρασή του να οφείλεται στο ότι δεν επιτρέψαμε να μας δελεάσουν ούτε χρήματα ούτε κυβερνητικά πόστα. Εκείνοι που σήμερα δείχνουν τόση υπεροψία από τις κυβερνητικές τους θέσεις είναι οι ίδιοι που μοιράστηκαν μαζί μας αγωνίες και όνειρα».

Μελλοντικά υβρίδια

Υπάρχουν αλλαγές και μετακινήσεις, πιστεύει ο Ολιβέρα, που εμφανίζουν τα δικά τους ιδιαίτερα σημάδια... «Εμείς δεν αλλάξαμε ιδέες. Ούτε τα νούμερα των τηλεφώνων μας. Εκείνοι ακόμα και αυτά τα άλλαξαν».

Πως θα χαρακτήριζες τη δεξιά που έχει απέναντί της η κυβέρνηση;

Είναι μια ολιγαρχία που στηρίζεται στην απάτη, όργανο των πετρελαϊκών πολυεθνικών και στενή σύμμαχος με τις κολομβιανές μαφίες. Είναι τμήματα που όλοι γνωρίζουμε καλά, απέναντι στα οποία η κυβέρνηση κρατάει μια στάση παθητική, δεν έχει πρόθεση να προστατέψει τον κόσμο. Η ίδια η εκπρόσωπος του Πάντο, που είναι κυβερνητική, όταν έγινε η σφαγή (18 αγρότες δολοφονήθηκαν στις 11 Σεπτέμβρη 2008) δήλωνε κλαίγοντας πως η κυβέρνηση τους έχει εγκαταλείψει. Έχω την αίσθηση πως κάποια στελέχη της κυβέρνησης δεν ενδιαφέρονται καθόλου για τη ζωή των φτωχών. Ασχολούνται με διαλόγους, με διαπραγματεύσεις και με το να διατηρήσουν τις θέσεις και την εξουσία τους.

Η κατάσταση που περιγράφεις μοιάζει χωρίς διέξοδο.

Όχι, είμαστε σε μια περίοδο που ο λαός βρίσκεται σε σύγχυση όμως, παρά τις δυσκολίες πρέπει να τη δούμε περισσότερο ως πρόκληση. Δεν εγκαταλείπουμε τα όνειρά και τις ελπίδες μας, πιστεύουμε πως σιγά - σιγά γίνεται αντιληπτό αυτό που συμβαίνει και τελικά όλοι θα καταλάβουμε πως έχουν τα πράγματα. Το μεγάλο λάθος θα ήταν να μείνουμε αόρατοι, να αποδεχτούμε τη σιωπή. Πρέπει να αγωνιστούμε για να μπορούν εκείνοι που πάλεψαν γι αυτή την αλλαγή να έχουν φωνή, να μπορούν να εκφράζονται.

Ήδη έχουν αρχίσει να σημειώνονται κινητοποιήσεις αγροτών οι οποίοι ανακτούν την ικανότητα έκφρασης της αγανάκτησής τους, απέναντι στα γεγονότα του Πάντο, για παράδειγμα, ή τις επιθέσεις της δεξιάς στη Σάντα Κρους. Και ο κόσμος κινητοποιείται χωρίς πια να αισθάνεται εξαρτημένος από την κυβέρνηση, υπάρχει μια επανάκτηση της δικής του αυτόνομης ικανότητας δράσης. Αυτό μας εμψυχώνει, είναι πολύ ελπιδοφόρο. Η κυβέρνηση προφανώς θα προσπαθήσει να αξιοποιήσει το οτιδήποτε προς όφελός της. Όμως το γεγονός πως ο κόσμος αρχίζει να ανακτά την ικανότητά του να σκέφτεται και να εκφράζεται γεννάει νέες ελπίδες.-

(μτφ. περιοδικό Resistencias)

Βολιβία: η αντεπίθεση της δεξιάς

Ο κύκλος των λαϊκών αγώνων που άνοιξε το 2000 έκλεισε το 2005 με την εκλογή του Μοράλες στην προεδρία της χώρας. Η αλλαγή αυτή στο κυβερνητικό επίπεδο δεν επέφερε την πολιτική αλλαγή που επιθυμούσαν τα κοινωνικά κινήματα. Το κόμμα του Μοράλες, το MAS (Κίνημα προς τον Σοσιαλισμό), δεν ήταν ούτε στην πρώτη γραμμή εκείνων των αγώνων ούτε αποτελεί άμεσο πολιτικό αντιπρόσωπο και εκφραστή των κινημάτων. Τα τελευταία, ενώ έδειξαν μια θαυμαστή ικανότητα αντίστασης δεν μπόρεσαν να μεταφράσουν την δυναμική τους σε κατάληψη θέσεων στο πολιτικό επίπεδο (στο κράτος) διευθέτησης των κοινωνικών ανταγωνισμών. Δεν μπόρεσαν ούτε να μετατραπούν τα ίδια σε μια ενιαία πολιτικο-κοινωνική οργάνωση ούτε και επιδίωξαν να αποτελέσουν πολιτικούς εταίρους του MAS στον δρόμο για την κατάκτηση της προεδρίας. Ως αποτέλεσμα των παραπάνω, ο Μοράλες δεν έχει καμία οργανωμένη πίεση από τα αριστερά του η οποία να επιρρεάζει τα όρια των πολιτικών του κινήσεων.
Όσον αφορά τα πιο πρόσφατα γεγονότα, στις αρχές Μαΐου, η δεξιά διενήργησε δημοψήφισμα για την ανακήρυξη αυτονομίας στο διαμέρισμα της Σάντα Κρους, όπου και υπερίσχυσε εκλογικά, και στη συνέχεια προχώρησε στη ντε φάκτο αυτοανακηρυξή της σε νόμιμη παράλληλη εξουσία, ενώ τις ίδιες προθέσεις έχουν εκφράσει κυβερνήτες και άλλων περιοχών. Ο Μοράλες, ως τακτικό ελιγμό, οδηγεί αρχές Αυγούστου τη χώρα σε δημοψήφισμα το οποίο θα κρίνει τη συνέχιση ή ανάκληση της θητείας του ίδιου, του αντιπροέδρου και των κυβερνητών των 9 διαμερισμάτων της χώρας.
Αλλά πως φτάσαμε από την πανηγυρική νίκη του Μοράλες το 2005 στη δυναμική επανεμφάνιση της δεξιάς;
Η χώρα φαίνεται να διέσχισε τα τέσσερα τελευταία χρόνια την απόσταση από μια εξεγερσιακή περίοδο, στην οποία τα ριζοσπαστικά κοινωνικά κινήματα κυριαρχούσαν και καθόριζαν τις πολιτικές προτεραιότητες, σε μια κατάσταση στην οποία η άκρα δεξιά έχει περάσει στην αντεπίθεση, κυριαρχώντας σε ολόκληρες περιοχές της χώρας και πιέζοντας το κεντροαριστερό MAS σε σημαντικές οπισθοχωρήσεις από τις, έτσι κι αλλιώς, μετριοπαθείς προεκλογικές του δεσμεύσεις. Αυτή η απότομη και βαθιά αλλαγή στον συσχετισμό δύναμης μεταξύ δεξιάς και κοινωνικών κινημάτων οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην κυβερνητική πολιτική υπονόμευσης της αυτόνομης και άμεσης δράσης των κινημάτων, προς όφελος μιας τακτικής που προώθησε την πολιτική μέσω των κρατικών θεσμών. Επιπλέον, η κυβέρνηση παραμόρφωσε ριζικά αρκετά από τα λαϊκά αιτήματα, αποφεύγοντας να συγκρουστεί με τα συμφέροντα της ολιγαρχίας και του ξένου κεφαλαίου. Αυτές οι οπισθοχωρήσεις ενθάρρυναν την αυτοπεποίθηση της δεξιάς και τη δυναμική της επανεμφάνιση στο προσκήνιο ενώ προκάλεσαν απογοήτευση, σύγχυση και εξασθένιση των κοινωνικών κινημάτων.
Η κυβέρνηση προχώρησε σε μια κολοβή εθνικοποίηση του ορυκτού πλούτου, υποχρεώνοντας τις πετρελαϊακές εταιρείες να μειώσουν τα ποσοστά κέρδους τους. Οι εταιρείες (στη χώρα δραστηριοποιούνται κυρίως μια αργεντίνικη και μια βραζιλιάνικη) αν και αρχικά απείλησαν με αποχώρηση δέχτηκαν να υπογράψουν τα νέα συμβόλαια. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με την αύξηση των διεθνών τιμών έχει οδηγήσει τη χώρα σε μια σταθερή μακροοικονομική κατάσταση, ωστόσο, η τιμή στην οποία πουλάει η Βολιβία είναι αισθητά χαμηλότερη σε σχέση με την τρέχουσα διεθνή.
Το αίτημα για μια συντακτική συνέλευση η οποία θα επαναχάραζε τον καταστατικό χάρτη της χώρας και θα επανίδρυε το κράτος στη βάση ενός πολυεθνικού χαρακτήρα, ο οποίος θα αναγνώριζε τα κυριαρχικά δικαιώματα των ιθαγενών λαών, αποτελούσε βασικό αίτημα των κοινωνικών κινημάτων. Ο Μοράλες, ωστόσο, προχώρησε στην εκλογή των μελών της στη βάση ενός εκλογικού συστήματος που δεν ευνοούσε τη συμμετοχή των κινημάτων, των ιθαγενικών λαών και των άλλων φτωχών στρωμάτων της χώρας αλλά αντίθετα ευνοούσε τα υπάρχοντα πολιτικά κόμματα, και συνεπώς τη δεξιά, κάνοντας προς αυτήν συνεχείς καλόπιστες χειρονομίες που αλλοίωναν εντελώς το επαναστατικό περιεχόμενο της συνέλευσης. Μετά από αλεπάλληλα πήγαινε-έλα αποφασίστηκε ένα σχέδιο συντάγματος το οποίο θα έπρεπε να υποβληθεί σε δημοψήφισμα για έγκριση. Το περιεχόμενο, ωστόσο, των «αυτονομιών» που προτείνει ευνοεί τις αποσχιστικές κινήσεις της δεξιάς. Επιπλέον αφήνει ανέγγιχτη την ιδιωτική ιδιοκτησία και τις μεγάλες γεωργικές εκτάσεις ενώ από την άλλη το κράτος επανακτά τα δικαιώματα στον ορυκτό πλούτο,χωρίς όμως να αφαιρεί από τις πολυεθνικές όλα τα πλουσιοπάροχα προνόμια τους.
Το προς επικύρωση σύνταγμα αποτελεί αντανάκλαση των ιδεολογικών αντιφάσεων της κυβέρνησης.
Η ιδεολογική βάση του MAS βρίσκεται στην προώθηση ενός «καπιταλισμού των Άνδεων»: στην προστασία της ιδιωτικής ιδιοκτησίας (περιλαμβάνει και το 1% του πληθυσμού που κατέχει το 80% των εύφορων εκτάσεων), στις μικτές κρατικές επιχειρήσεις με πολυεθνικές εταιρείες αλλά και με ιθαγενείς αγρότες στη βάση της μικρής κοινοτικής ιδιοκτησίας. Ένα δεύτερο συστατικό της ιδεολογίας του είναι η πολιτική αυτονομία, ιθαγενική και τοπική. Ο «ιθαγενισμός» του MAS περιορίστηκε ωστόσο μόνο στο δημοκρατικό και πολιτιστικό επίπεδο, αρνούμενο οποιονδήποτε ταξικό μετασχηματισμό στην ιδιοκτησία και στις κοινωνικές σχέσεις που θα οδηγούσε στον πραγματικό σεβασμό του δικαιώματος της ιθαγενικής «αυτοχειραφέτησης». Τουναντίον η έμφαση στην ιδέα μιας αυτονομίας χωρίς πολιτικά και ταξικά κριτήρια οδήγησε στα επεισόδια των τελευταίων μηνών.
Αντί η κυβέρνηση να επιτεθεί κατά μέτωπο στην ολιγαρχία προσπαθεί να την στρατολογήσει στο πολιτικό της σχέδιο μέσα από συνεχείς παραχωρήσεις με αποτέλεσμα, η δεξιά να εξακολουθεί να κυριαρχεί στην κρατική μηχανή, να απειλεί και να επιτίθεται στα κινήματα και να έχει την ηγεμονία πάνω στα λαϊκά στρώματα των ανατολικών διαμερισμάτων. Ο Μοράλες, ωστόσο, εξακολουθεί να απολαμβάνει την επιδοκιμασία ενός 60% του λαού παρά τα τεράστια καθημερινά εμπόδια που συναντά η κυβέρνηση στο έργο της και τους «κακούς» υπουργούς της. Από τη μιά πλευρά η εθνικοποίηση, έστω και κολοβή, των υδρογονανθράκων, τροφοδοτεί τις ελπίδες του λαού για ένα καλύτερο μέλλον ενώ από την άλλη, υπάρχει μια έντονη ταύτιση της πλειοψηφίας των κατώτερων στρωμάτων με τον «πρώτο ιθαγενή πρόεδρο». Η χώρα βρίσκεται σε μια στιγμή που είναι οφθαλμοφανή τα όρια όσον αφορά τις δυνατότητες προώθησης ενός «ρεφορμισμού με μεταρρυθμίσεις» και γίνεται αισθητή η απουσία ενός στρατηγικού σχεδίου που να επιτρέπει την υιοθέτηση μιας σταθερής και συνεκτικής πολιτικής.
Όπως έχει αναγνωρίσει και ο ίδιος ο Μοράλες, το MAS έχει φτάσει στην κυβέρνηση αλλά δεν έχει την εξουσία. Επομένως, εαν προτίθεται να προχωρήσει σε βαθιές αλλαγές δεν μπορεί να αποφεύγει το πρόβλημα της εξουσίας κάτω από το ρίσκο του να μην τα χάσει όλα. Οι συνεχείς παραχωρήσεις που έχει κάνει ο Μοραλές στη δεξιά και στην αστική τάξη έφεραν τα αντίθετα από τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Το δίλημμα που τίθεται είναι με ποιόν τρόπο θα αντιμετωπισθεί η δεξιά: κάνοντας παραχωρήσεις ή αντιμετωπίζοντάς την, προχωρώντας σε βαθιές αλλαγές. Η απάντηση είναι περίπλοκη αφού η κυβέρνηση είναι διασπασμένη σε δύο πόλους: στους μετριοπαθείς από τη μία και στους αγωνιστές και τις ριζοσπαστικές οργανώσεις της βάσης από την άλλη. Οι δεύτεροι θέλουν να σπάσει η πολιτική συμφωνία με τη δεξιά η οποία φρενάρει την κυβέρνηση και σιγά σιγά την εξασθενεί. Προτείνουν σύγκρουση με τη δεξιά στις ανατολικές επαρχίες, να επιβληθεί έλεγχος στις τιμές των αγαθών, να κατασχεθούν χωρίς αποζημιώσεις τα λατιφούντια και να αποκτηθεί ο συνολικός και όχι μόνο ο μερικός έλεγχος στον υπεδάφιο πλούτο.
Οι πολιτικές του MAS είχαν αρνητικό αντίκτυπο στην οργάνωση και στις δράσεις των κοινωνικών κινημάτων. Τα πενιχρώς επιδοτούμενα κοινωνικά προγράμματα και οι μισθολογικές αυξήσεις δεν άλλαξαν το επίπεδο ζωής των ιθαγενών, των εργατών και των δημοσιών υπαλλήλων, ενώ η κυβέρνηση έδειξε σκληρό πρόσωπο στις απεργιακές κινητοποιήσεις που σημειώθηκαν στην αρχή της θητείας της, απαντώντας με μειώσεις μισθών στον δημόσιο τομέα, με καταστολή σε απεργίες ανθρακωρύχων και φέρνοντάς τες ως και αντιμέτωπες με ιθαγενείς κοκαλέρος, οι οποίοι αποτελούν τη σταθερή βάση του MAS. Η γενικότερη καλή οικονομική κατάσταση έχει επιτρέψει στον Μοράλες, παρά την εφαρμογή των πολιτικών του ΔΝΤ, να μοιράζει κάτι ελάχιστο στην εκλογική του βάση ενώ παράλληλα ακολουθεί μια πολιτική ενσωμάτωσης διαφόρων ιθαγενών ηγετών και συνδικαλιστικών στελεχών στον κρατικό μηχανισμό. Από την άλλη, η ανεξάρτητη ταξική δράση είναι σποραδική και η αριστερά δεν έχει καμία εναλλακτική πολιτική πρόταση, πολύ περισσότερο τώρα που φαίνεται να βαθαίνει η σύγκρουση του Μοράλες με την δεξιά.

Ν. Μ.

Στη Βολιβία η κατάσταση είναι ανησυχητική…

Στις 9/12/2007, μετά από ενάμιση σχεδόν χρόνο, η Συντακτική Συνέλευση κατόρθωσε να ψηφίσει το νέο σύνταγμα της χώρας. Εγκρίθηκε το 99,8% των προτάσεων με ποσοστό πάνω από τα 2/3 των αντιπροσώπων και από τα εννέα διαμερίσματα της χώρας ενώ στην τελική ψηφοφορία συμμετείχαν 10 από τους 16 πολιτικούς σχηματισμούς. Η οριστική έγκριση ή απόρριψη του νέου συντάγματος θα ληφθεί σε δημοψήφισμα το οποίο πρέπει να πραγματοποιηθεί σε διάστημα 60 έως 180 ημερών. Με βάση το νέο σύνταγμα προβλέπεται επίσης η προκήρυξη εκλογών για πρόεδρο και αντιπρόεδρο της χώρας εντός 180 ημερών από την έγκρισή του. Όλα καλά λοιπόν; Κάθε άλλο…
Η κατάσταση στη χώρα παρουσιάζει αρκετά ανησυχητικά χαρακτηριστικά.
Όλο το προηγούμενο διάστημα η αντιπολίτευση προσπάθησε με κάθε μέσον να κωλυσιεργήσει έως να σαμποτάρει ανοιχτά τις διαδικασίες της Συντακτικής Συνέλευσης και να πυροδοτήσει κλίμα έντονης κοινωνικής πόλωσης κατεβάζοντας στους δρόμους χιλιάδες οπαδούς της. Εξ άλλου, τον Νοέμβριο, οι έντονες συγκρούσεις μεταξύ υποστηρικτών της αντιπολίτευσης και κοινωνικών οργανώσεων που αντιτίθενται στα ανατρεπτικά σχέδιά της, οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα 3 νεκρούς και περίπου 300 τραυματίες, οδήγησαν την κυβέρνηση σε αλλαγή έδρας της Συντακτικής Συνέλευσης. Από το Σούκρε μεταφέρθηκε εκτάκτως στο Ορούρο, όπου μεταλλωρύχοι, κοκαλέρος και ιθαγενείς από άλλες περιοχές της χώρας, ανέλαβαν να εγγυηθούν την ομαλή διεξαγωγή της. Είναι σχεδόν καθημερινό πια φαινόμενο οι ανοιχτές προκλήσεις εξτρεμιστικών φασιστικών και ρατσιστικών ομάδων νέων, ιδιαίτερα στο Σούκρε και τη Σάντα Κρουζ. Παρατηρείται αύξηση των περιστατικών βομβιστικών εκρήξεων σε σπίτια η δημόσια κτίρια σε διάφορα μέρη της χώρας -η κυβέρνηση πρόσφατα κατήγγειλε οργανωμένο «τρομοκρατικό» σχέδιο- με αποκορύφωμα την έκρηξη στα γραφεία της COB (Κεντρική Εργατική Ομοσπονδία) στη Λα Παζ στις 24/12. Οι διάφοροι δεξιοί κυβερνήτες των περιοχών του Ανατολικού Τόξου, που ζητούν ανεξαρτησία, δεν σταματούν να καλούν τις Ένοπλες Δυνάμεις σε πραξικόπημα, ενώ ως αντίδραση στην ψήφιση του νέου συντάγματος, τέσσερις περιοχές κήρυξαν ντε φάκτο την αυτονομία τους. Τα μέσα ενημέρωσης έχουν επιδοθεί σε μια εκστρατεία πυροδότησης ρατσιστικού μίσους και… υπεράσπισης της δημοκρατίας! Αρχές του νέου χρόνου καταγγέλθηκε τεχνιτή έλλειψη τροφίμων και άνοδος του πληθωρισμού, προϊόν οικονομικού πολέμου της επιχειρηματικής ολιγαρχίας. Ο Έβο Μοράλες, ο οποίος κατήγγειλε ότι «τις συνομωσίες κατά της κυβέρνησης καθοδηγεί η πρεσβεία των ΗΠΑ», δηλώνει ότι δεν θα επιτρέψει αποσχιστικές κινήσεις, καλεί την αντιπολίτευση σε αποφυγή πράξεων βίας και διάλογο και προειδοποιεί για το ενδεχόμενο μιας νέας κοινωνικής εξέγερσης, όπως στο Ελ Άλτο το 2003, ιδιαίτερα στην Σάντα Κρουζ.
Η δεξιά επέλεξε την κοινωνική σύγκρουση, στους δρόμους, και εκεί φαίνεται ότι θα είναι το βασικό πεδίο που θα κριθεί το αν θα μπει φρένο στα σχέδιά της.

ΒΟΛΙΒΙΑ: Τι είμαστε... συνδικάτο, κόμμα ή κυβέρνηση;

ΒΟΛΙΒΙΑ: Ο Έβο Μοράλες ταράζει τα νερά

Προεδρικές εκλογές στη Βολιβία